Tham lam & sợ hãi

Nhân lúc thị trường đầy nỗi sợ hãi, nhiều nơi trích lại câu nói của Warrent Buffet: “Hãy sợ hãi khi người khác đang tham lam và tham lam khi người khác đang sợ hãi”. Đó là quan điểm riêng của ông ấy. Cá nhân tôi sau một thời gian ra vào lệnh, trải qua đợt hưng phấn của thị trường năm ngoái cho đến thời điểm phá đáy thê thảm hiện tại, tôi nhận ra cái vấn đề không phải là “đi ngược lại đám đông thì sẽ thắng” mà là nằm ở chỗ “xác định đâu là thời điểm người khác tham lam đến cao trào, đâu là thời điểm người khác sợ hãi đến tột cùng”.

Bài này tôi không khẳng định ông Warrent Buffet nói đúng hay nói sai. Tôi cũng không đủ trình độ nào mà dám so với ổng. Nhưng để tôi cho anh em thấy vì sao cái câu nói nổi tiếng đó lại bị nhiều người sử dụng như một chân lý chủ yếu là để khoe khi mình bắt được đáy hay bán được đỉnh, chứ hiếm ai khoe rằng chính vì tư duy theo câu nói đó mà đu đỉnh hay lỡ kèo.

Bây giờ giả sử tôi nói ngược lại “Hãy biết tham lam khi người khác tham lam, sợ hãi khi người khác sợ hãi” thì nó cũng không có sai đâu. Nhìn lại thời điểm cuối tháng 8 đầu tháng 9 năm 2017, khi BTC giá 4k9, lúc đó chẳng phải là thời điểm đầy tham lam hay sao. Cá nhân tôi cũng biết đến thị trường BTC vì sự tham lam đó lan tỏa khắp báo đài, bạn bè hàng xóm láng giềng đều biết đến BTC, và tôi cũng tham lam theo. Và anh em thấy đó, giá đó quá rẻ so vời thời điểm tháng 12 cuối năm 2017 khi BTC chạm đỉnh còn gì, nhân ba chứ ít đâu. Như vậy, nếu “sợ hãi khi người khác tham lam” trong trường hợp đó là sai lầm. Anh em đều có thể hiểu lập luận này trong những khung giờ nhỏ hơn.

Ngược lại, “biết sợ khi người khác sợ” cũng tương đương như thế, người ta thi nhau bán xuống, anh em lại đi áp dụng câu nói của Warrent Buffet thì thành ra đu đỉnh hết còn gì. Nhìn ETH gần đây đi, nghe đâu mấy ICO thi nhau bán thống bán tháo, trong vòng có vài ngày mà gần như là chia hai tài khoản. Thế nên, “sợ hãi khi người khác sợ hãi” lại trở nên đúng đắn.

Vậy, tư duy theo cách lý luận trên của tôi là chúng ta thuận theo thời cuộc mà đánh, người ta thi nhau mua mình cũng mua (long), người ta thi nhau bán mình cũng bán (short). Mình không chống lại xu thế, mình thuận theo xu thế. Chẳng phải anh em và tôi đều biết câu nói “xu thế là bạn” hay sao.

Ơ nếu hiểu như vậy thì Warrent Buffet nói tào lao à?

Không, ông ấy nói cũng đúng lắm, giờ nhìn lại đồ thị thì câu nói của ông ấy chính xác cho những giai đoạn như BTC 19k, BTC 11k hồi tháng 2 vừa rồi, hay những lần BTC về 5k8-6k trong năm 2018. Thành thử, cái vấn đề quan trọng không phải là “đi ngược đám đông” vì không chừng anh em sẽ “đi ngược xu thế”, mà vấn đề là “thời điểm nào sự tham lam đến cao trào, thời điểm nào sự sợ hãi về tột độ”. Mà một khi nhắc tới thời điểm thì nó trở thành câu chuyện khác, đó là câu chuyện của thời gian, của tương lai, mà muôn đời con người đâu dám chắc tương lai dù trong bất cứ lĩnh vực gì. Trong trading, chỉ có ichimoku là một hệ thống hiếm hoi và đặc thù của người Nhật khi nổ lực đem yếu tố thời gian vào trong lập luận biến động giá. Tuy vậy, ichimoku cũng không phải “chén thánh”.

Từ những hiểu biết cá nhân tôi như trên, mà tôi tự rút ra một vài lời khuyên cho chính mình. Những lời khuyên sau đây là nhằm để khiến cho nhận định về tham lam và sợ hãi của cá nhân đối với thị trường sao cho khách quan nhất. Vì tôi biết rằng, nhận định càng khách quan bao nhiêu thì rủi ro càng giảm thiểu bấy nhiêu.

  • Cố gắng hết mức có thể để lùi cái nhìn của chính mình lại sao cho xa nhất và rộng nhất. Giả sử anh em ở trong một nhóm nhỏ nào đó ai cũng tham lam, hay ai cũng sợ hãi thì không có nghĩa thị trường cũng như thế. Tập thể đó có đông bao nhiêu đi nữa thì cũng không có nghĩa đại diện cho thị trường. Anh em chịu khó quan sát thêm nhiều cộng đồng khác nhau, tìm kiếm nhiều luận điểm khác nhau, theo dõi nhiều tài khoản của các trader ở phương trời khác….Tất cả những cố gắng đó là để giảm thiểu những nguy cơ mà có thể anh em không tự nhìn ra được. Đã có thời gian tôi trade solo một mình (khoảng 2 tháng), không quan tâm tới luận điểm của ai, offline hẳn khỏi cộng đồng…và kém hiệu quả hơn rất nhiều, còn phải cắt lỗ liên tục 2 lần.
  • Đừng thần tượng bất cứ một nhân vật nào trong trading, giả sử ông Warrent Buffet, ổng giàu quá rồi, báo chí nói ổng là một trong những nhà đầu tư vĩ đại nhất lịch sử loài người, thì không có nghĩa ổng nói câu nào là câu đó thành chân lý. Trong cộng đồng riêng của anh em cũng vậy, đừng để những quyết định của admin hay ai đó mà anh em tin tưởng trở thành quyết định của chính anh em. Về điều này tôi chỉ có ý muốn nói đến luận điểm của họ chứ không nói đến con người họ. Cá nhân tôi rất trân trọng những admin nhiệt huyết và có tâm với cộng đồng.
  • Hãy chân thành với cảm xúc của chính mình. Điều này hơi khó nhận ra, đôi khi tôi vào lệnh và lỗ, thực sự thâm tâm thì rất sợ hãi, nhưng vẫn cố gắng dùng sự tham lam ngụy tạo mà nuôi lệnh, khiến cho số lỗ đó càng lớn dần lên. Hãy kết hợp cảm xúc chân thành đó bằng kiến thức anh em có được, để không phải là mù quáng mà xuống tiền. Còn nếu giai đoạn nào anh em không kiểm soát được cảm xúc, thì tốt nhất nên tạm thời đứng ngoài mà nhìn.
  • Đừng lười biếng học tập, anh em ít ra cũng vắt vai cho mình những điều cơ bản nhất về phân tích kĩ thuật để tìm vị thế đẹp mà vào lệnh. Về phần này anh em có thể tham khảo các serie rất căn bản mà tôi đã viết và diễn giải cụ thể trên blog cá nhân này. Kinh nghiệm kiến thức càng nhiều thì rủi ro càng thấp.
  • Câu chuyện của tâm lý thì nó có đặc tính muôn thưở thế này: nói thì dễ làm mới khó. Lúc này làm được lúc khác lại không làm được. Người cứng rắn nhất cũng có lúc yếu mềm, người tự chủ nhất cũng có lúc mất tự chủ. Thế nên, chúng ta phải chấp nhận sự thất bại như một phần của trading.

Cá nhân tôi lại trăn trở điều này, làm thế nào để luôn luôn đứng ngoài sự tham lam và sợ hãi của thị trường trong khi mình vẫn là một con người bình thường với đầy đủ những cảm xúc. Rồi ngẫm kĩ hơn tôi thấy trăn trở đó vô lý. Thế nên những lời khuyên trên mà tôi tự nhủ, chỉ là nổ lực để đảm bảo tôi vẫn đang tự chủ trong chính quyết định của mình mà thôi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *